Gedenk op 27 Desember / 9 Januarie
In Handelinge 6 en 7 lees ons die verhaal van die Heilige Protomartelaar en Aartsdiaken Stéfanus.
Stéfanus was ‘n familielid van die apostel Paulus en ‘n Jood wat afkomstig was van een van die Hellenistiese provinsies van die Romeinse ryk, en is was die eerste van die sewe diakens wat deur die heilige apostels georden en aangestel is vir die diens om die armes in Jerusalem te help. Om hierdie rede word hy die Aartsdiaken genoem. Deur die krag van sy geloof het Stéfanus groot wonderwerke onder die mense verrig. Die goddelose Jode het met hom gestry, maar hulle moes altyd bes gee voor sy wysheid en die krag van die Gees, wat deur hom gewerk het. Toe het die skandelike Jode, wat gewoond was om mense te belaster en beledig, die volk en die ouderlinge van die volk teen die onskuldige Stéfanus aangehits en hom belaster asof hy teen God en teen Moses sou gelaster het. Valse getuies is vinnig gevind wat dit bevestig het. Stéfanus het toe voor die volk gaan staan, en almal het sy gesig gesien soos die gesig van ‘n engel (Handelinge 6:15) – dit wil sê, dat sy gesig verlig was met die lig van genade, soos eens die gesig van Moses verlig was toe hy met God gepraat het. Stéfanus het sy mond geopen en van die vele magtige dade en wonderwerke vertel wat God in die verlede vir die volk van Israel verrig het, sowel as die vele misdade en weerstand teen God van die kant van die volk. Hy het hulle veral bestraf vir die moord op Christus die Here en hulle verraaiers en moordenaars genoem (Handelinge 7:52). En terwyl hulle op hul tande kners van woede, het Stéfanus gekyk en die hemele geopen en die heerlikheid van God gesien. Wat hy gesien het, het hy aan die Jode vertel: Kyk, ek sien die hemele oop en die Seun van die mens wat aan die regterhand van God staan! (Handelinge 7:56).
Toe het kwaadwillige skare hom buite die stad geneem en hom gestenig. Onder sy vervolgers was sy bloedverwant Saulus, later die apostel Paulus. Die Alheilige Theotokos, wat op ‘n rots op ‘n afstand saam met die Heilige Johannes die Teoloog gestaan het, die marteldood van hierdie eerste martelaar vir die waarheid oor haar Seun en God aanskou, terwyl sy het vir Stéfanus tot God gebid. Omdat Stéfanus die eerste martelaar vir Christus was, word hy ook die Aartsmartelaar genoem. Hierdie gebeure het ‘n jaar na die neerdaling van die Heilige Gees op die apostels plaasgevind.
Ná sy steniging is Stéfanus se liggaam buite die stad gelos om deur honde en aasdiere verslind te word. Hier het dit vir ‘n nag en twee dae gelê. Maar in die tweede nag het Gamáliël, ‘n vors onder die Jode, in die geheim ‘n Christen en Paulus se leermeester, stilletjies die Heilige Stéfanus se liggaam geneem en dit op sy eie landgoed in ‘n grot begrawe.
Oor die graf van Stéfanus het Gamáliël se vriend Nikodemus later huilend gesterf, en hy is in dieselfde grot begrawe. Gamáliël het ook sy peetseun Abibus daar begrawe; en volgens sy eie wil is hy self ook daar begrawe.
Ná ‘n paar eeue het niemand later meer het geweet het waar die liggaam van die Hl. Stéfanus begrawe was nie. Maar in die jaar 415, tydens die bewind van Patriarg Johannes van Jerusalem, het Gamáliël drie keer in drome aan Lucianus, die priester in Kapargamala, verskyn. Gamáliël het hom alles vertel oor die begrafnis van homself, Stéfanus en die ander en hom die presiese plek van hul vergete graf aangewys. Gamáliël het hom ook in die droom vertel wie se graf wie s’n was. Lucianus het ná sy droom die patriarg daarvan in kennis gestel en met sy seën saam met ‘n groep mense gegaan en die vier opgegrawe.
‘n Sterk, soetruikende geur, wat uit die relieke van die heiliges voortgekom het, het die hele grot gevul. Die relieke van die Heilige Stéfanus is toe plegtig na Sion oorgeplaas en is eervol daar begrawe. Die relieke van die oorblywende drie is in ‘n Kerk op die heuwel bokant die grot geplaas herbegrawe. Baie genesings van die siekes het deur die relieke van die Hl. Stéfanus plaasgevind. Later is die Heilige Stéfanus se relieke na Konstantinopel oorgeplaas. So het die Here hom wat sy bloed vir Sy Naam uitgegiet het, met groot heerlikheid bekroon.
